PEYZAJ

Peyzaj Tanımı: Peyzaj, bir noktadan bakıldığında g…örƒüş ç„er„çevesi i„çine girebilen doğal ve küƒltüƒrel varlıkların bir arada meydana getirdikleri gö…rƒünƒüştüƒr.

Peyzaj, „çevre iç„inde yer alan „çeşitli karakterdeki doğal ve küƒltüƒrel elemanların bir arada meydana getirdikleri g…örƒünƒüştüƒr.

Peyzaj, yeryƒüzƒünde ormanın, tarım alanının, yerleşim alanının kapsadığı gö…rƒünüƒmdƒür.

Peyzaj, gerek bireysel, gerekse toplum olarak insan ve doğa arasındaki karşılıklı etki sonucunda gelişen ve değişme g…österen bir kavramdır.

Peyzajın Amacı: Peyzajın yapılmasıyla, „evrenin süƒs bitkileriyle bezenmesinin ö…tesinde ger„ek bir gereksinim olduğu herkes tarafından kabul edilmiştir. Kentsel ve kırsal alanlarda, doğal peyzaj alanlarının, gƒüzellik ve niteliğini koruyarak süƒrekliliğini sağlamak, insanlar i„çin kƒültüƒrel, işlevsel ve estetik yaşama ortamı yaratılması ama„lanmaktadır. Peyzaj planlama, insanlar i„çin en iyi arazi kullanım yollarının bulunmasına ve oluşturulmasına yardımcı olmaktadır.

Peyzaj planlaması sonucu ger„ekleştirilecek olan yaşama ortamı; bir amaca hizmet etmeli, bir işlevi (yararı) olmalı, bunun yanı sıra estetik ve ekonomik olmalıdır.

Peyzajın Sınıfları: Peyzaj ç„eşitli şekillerde sınıflandırılmaktadır. Genel olarak peyzajın doğal ve küƒltüƒrel olmak ƒüzere iki „çeşidi vardır.

Doğal Peyzaj: Doğada kendiliğinden varolan obje ve ö…zellikler ile doğal hayatın oluşturduğu bir sentezdir.

Kü‡lt‡ürel Peyzaj: Doğadaki varlıkların veya objelerin insan eliyle değişmiş, oluşturulmuş ve hareketlenmiş olduğu yerler kƒültüƒrel peyzajı oluşturur. Küƒltüƒrel peyzaj da ortaya konulan kullanım durumuna g…re isimlendirilir.

Kırsal Peyzaj: Tarım alanları, meyve-sebze bah„çeleri, hayvancılık ve „i„ek„ilik işletmeleri, sulama tesisleri bu peyzaj sınıfı iç„ine girer. İnsan hayatına „ok iyi uyum sağlamış, sakin huzur sağlayan ve oyalayıcı bir yapıya sahiptir. Doğanın diğer varlıkları ile bir büƒtüƒnlüƒk yaratır.

Kentsel Peyzaj: Kentlerde nƒüfus artışı ve yoğun yapılaşma sonucu oluşan kitle, blok ve taş yığınlarının „evresi ile birlikte yarattığı bir peyzajdır. Kentsel peyzajın süƒrekliliği insanın doğayla olan ilişkisini keser. Kentsel peyzaj da insanı doğaya yakınlaştıran unsurlar olarak bağımsız ev bah„elerini, site bah„elerini, gezi yerlerini, meydanları, bulvarları, mezarlık gibi alanları g…örmekteyiz.

End‡üstri Peyzajı: Gelişmiş üƒlkelerde sanayi tesislerinin, maden ocaklarının, endƒstriyel diğer mekŒnların peyzajıdır. Burada oluşan ç„irkin gö…rƒüntüƒleri kapatmak, ç„evre ve hava kirliliğini azaltmak i„çin yapılan „çalışmalardır.

Yol Peyzajı: ö†zellikle geniş karayollarının yapımı sırasında bozulan veya tahrip edilen doğal peyzajın yeniden düƒzenlenmesi amacıyla yapılmaktadır.

Orman Peyzajı: Ormancılıkla ilgili faaliyetler sonucu doğmuş olan peyzaj tipidir.

Turistik Peyzaj: Turistik yerler, tatil kö…yleri, sahil siteleri, kent dışı sportif tesisler ve alanlar, sağlıkla ilgili tesisler ve kƒır yerleri, arkeolojik sanat eserleri ve „evrelerinin dƒüzenlenmesi sonucu ortaya „çıkan peyzaj tipidir.

Peyzaj Planlaması …Çalışmalarında Genel İlkeler: Peyzaj planlaması, yeryƒüzƒnde ve sınırlı alanlar ƒüzerinde yaşayan insan toplulukları iç„in iyi arazi kullanımı amacıyla oluşturulmuştur. Doğadaki peyzaj alanlarının güƒzellik ve niteliği korunarak insan kullanımına sunulur.

İyi bir mekaŒn organizasyonu fonksiyonel, estetik ve ekonomik ilkelerin ışığı altında yapılır. Planlamada bu ƒ„ ana ilkenin birbirine paralel olması gerekir. Yaşanacak mekaŒn hem fonksiyonel, hem estetik hem de ekonomik olacak şekilde planlanmalıdır. Fonksiyonel olup da estetik ya da ekonomik olmayan veya ekonomik ve estetik olup da fonksiyonel olmayan bir planlamanın fazla bir değeri yoktur.

Estetik İlkeler: Estetik, ölçülü güƒzellik anlamına gelir. Bir kişinin g…özüƒnde ya da duygularında güƒzel olarak değerlendirilen bir obje, bir başkası i„çin güƒzel olmayabilir. Peyzaj planlamalarında estetik ilkeleri ƒ„ grupta toplanabilir.

Fonksiyonel İlkeler: Fonksiyon; işe yararlılık, kullanışlılık ya da amaca elverişlilik anlamına gelir. Peyzaj planlamasında yer alan canlı-cansız her objenin bir fonksiyonu olması gerekir. Fonksiyonu olmayan objeye planlamada yer verilmez. Her mekŒan, kendi amacına uygun şekilde dƒüzenlenir. Bir ev bah„esi, şehir parkı, spor alanı, botanik bah„esi, sergi alanı, fabrika, okul ayrı işlere yarayışlıdır. Bu sebeple bu mekaŒnların kullanış ama„larına uygun olarak düƒzenlenmesi gerekir. Bir fabrikanın okul olarak kullanılması olanaksız olduğu gibi, bir okulda yapılacak değişikliklerle onun fabrika haŒline dö…nüƒştüƒrƒülmesi dƒüşüƒnüƒlemez.

<< Bahçecilik Ders Notları >>