İLK YARDIM

İlk Yardım Tanımı: Herhangi bir hastalık veya kaza sonucu yaşamı tehlikeye giren bir kişiye sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar yaşamın kurtarılması ve durumun kötüleşmesini önlemek amacıyla ilaç kullanılmadan yapılan müdahalelerin tümüne İlk yardım denir.

İlk Yardımın Amaçları:

-Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak
-Durumun kötüleşmesini önlemek
-İyileşmeyi kolaylaştırmak

İlkyardımı uygulayan kişiler sıklıkla doktor veya bir başka sağlık personeli olamayacağına göre ilkyardım uygulamalarında ilaç kullanımı veya bir tıbbi müdahale söz konusu değildir. Böylece ilkyardımcının amacı kazazedenin tedavisi değildir. İlkyardım gerektiren bir durumda yapılacak uygulamalar bakımından bazı öncelikler söz konusudur. Bu önceliklerin belirlenmesinde kazazedenin sağlığını tehlikeye sokan durumun ne olduğu önem taşır. Yaşamı tehdit eden bir durum olduğunda kuşkusuz birinci öncelik hayati tehlikenin önüne geçilmesidir.

Hayati tehlikenin olmadığı veya ortadan kaldırıldığı durumda ilkyardımcı, kazazedenin durumunun kötüleşmesini önlemeye çalışmalıdır. Örneğin büyük bir kanama durdurulmazsa fazla miktarda kan kaybı sonucu kısa zamanda kazazedenin durumu kötüleşecektir. Böyle bir durumda kanamayı durduracak bir müdahale kazazedenin durumunun daha kötü hale gelmesini önleyecektir.

İlk Yardımda Temel Uygulamalar:

-Aksine bir durum yoksa bütün ilkyardım uygulamaları sırasında kazazedeye yatırılarak müdahale edilmelidir. Oturarak veya ayakta yapılan bir müdahale sırasında kazazede aniden bayılabilir, kendini kaybedebilir. Bu durum beklenmedik ve istenmedik sonuçlara yol açabilir.

-Bulunulan ortamda tehlike yaratan bir durum yoksa kazazede hareket ettirilmemelidir. Çünkü kazazedeyi gereksiz olarak bulunduğu yerden başka bir yere taşımak hem zaman kaybına yol açacak hem de taşıma sırasında istenmeyen bazı olumsuzluklara neden olabilecektir. Ancak ortamda ilkyardımcının ve kazazedenin can güvenliği açısından risk yaratan (zehirli gaz, duman, yangın, yıkıntı tehlikesi vs.) bir durum varsa kazazedenin daha güvenli bir yere taşınması gerekecektir.

-Kazazedeler hızla solunum ve kalo atışları ile değerlendirilmelidir.

-Bir kaza durumunda ortamdaki kazazedelerin hepsi hızlı bir şekilde gözden geçirilmelidir. Kazazedelerde nefes yolunu tıkayan bir nedenin olup olmadığı, kendi kendine soluk alıp veremeyen, kalbi çalışmayan kişilerin bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir.

-Kazazedeler kanama ve kırık yönünden değerlendirilmelidir. Yaralanma durumunda gözle görülebilen kanama veya kırıklar olabileceği gibi vücudun gözle görülmeyen bölümlerinde de kanama veya kırık olabilir. Kazazedenin vücudu hızlı bir şekilde, hafif ve nazik hareketlerle muayene edilmelidir.

-Aksine bir durum yoksa kazazede sıcak tutulmalıdır. Kaza geçirmiş olan kişi özellikle soğuk ortamda üzeri açık olduğunda üşür. Bu yüzden üzerinin battaniye, palto, çarşaf gibi bir malzemeyle örtülmesinde yarar vardır. Çevre ısısı düşük olmasa bile kaza geçirmiş kişi heyecanlıdır, kimi zaman kan kaybetmektedir. Bu yüzden de üşüyebilir. Kişiyi sıcak tutmak kişinin konforu ve rahatlaması açısından da yarar sağlar.

-Bilinci kapalı olan kişiye ağızdan su vs. verilmemelidir. Bilinci kapalı olan kişide refleksler kaybolmuş olduğundan ağız yoluyla verilecek maddelerin nefes yollarına kaçması ve ciddi solunum sıkıntısına hatta ölüme neden olması söz konusudur.

-İkyardımcı sakin ve kararlı olmalıdır. İlkyardımın gerekli olduğu durumlar genellikle insanların heyecanlı ve telaşlı oldukları ortamlardır. Böyle bir ortamda ilkyardımcı da ortamın heyecanına ve telaşını kapılırsa yararlı olamaz. Bir konuda eğitimli olmak ve konuya hâkim olmak insanın kendine olan güvenini arttırır ve heyecanını kontrol etmesi bakımından yarar sağlar. Yine ilkyardımcının kazazedelere yaklaşımında nazik ve güler yüzlü olması da önemlidir.

-Çevredeki meraklı ve telaşlılar uzaklaştırılmalıdır. Bu kişilerin heyecanı ilkyardımcının işlerini güçleştirir. Bu yüzden çevredeki telaşlı kişilerin uygun bir dille mümkünse onları bir işle meşgul edecek şekilde örneğin tıbbi yardım istemeye göndermek suretiyle ortamdan uzaklaştırılması gereklidir.

-Tıbbi yardım istenmelidir. İlkyardım müdahalesinden sonra her kazazede mutlaka bir hekim muayenesinden geçirilmelidir. Kazazedenin tedavisinin sağlanması için ya olay yerine tıbbi yardım istenmesi ya da kazazedenin bir sağlık kuruluşuna nakledilmesi gereklidir. İmkân varsa telefonla yardım istenir. Bu durumda önceden verilecek bilgiler çok önem taşır. Olayın oluş şekli, bulunulan yerin tam adresi veya mevkisinin tarifi, kazazedelerin durumu, yapılan ilkyardım müdahaleleri net olarak bildirilmelidir.

-Kazazedenin yarasını görmesine izin verilmemelidir. Yaralı bir kişi yarasının ne durumda olduğunu merak eder ve görmek isteyebilir. Kendisine yarasıyla ilgili bilgi verilmeli ancak yarasını görmesine izin verilmemelidir. Çünkü kişi bu durumdan olumsuz etkilenebilir ve heyecan veya panik durumunun artması mümkündür.

<< Sağlık Ders Notları >>